Máy Đào Yếu Thủy Lực, Cần Lên Chậm: Kiểm Tra Lọc Hút, Lọc Hồi, Lọc Thông Hơi Theo Thứ Tự Nào

Khi máy đào yếu thủy lực, đừng vội kết luận hỏng bơm. Hãy kiểm tra từ dễ đến khó: mức và tình trạng dầu, lưới lọc hút trong thùng, lọc hồi, lọc thông hơi nắp thùng. Nếu cả bốn đều ổn mà cần vẫn chậm, lúc đó mới gọi thợ đo áp suất bơm và van an toàn. Thứ tự này giúp anh em loại trừ những lỗi rẻ và hay gặp trước khi phải tháo đến cụm đắt tiền.

Triệu chứng máy đào yếu thủy lực thường gặp

Cuối năm là mùa chạy công trình. Máy chạy liên tục nhiều ca, tải nặng, nên các triệu chứng dưới đây xuất hiện nhiều hơn:

• Cần lên chậm, tay gầu co chậm, nhất là khi vừa đào vừa quay toa.
• Gầu thiếu lực: cắm vào nền cứng là khựng, phải tăng ga mới múc được.
• Bơm thủy lực kêu rít hoặc lạo xạo, tiếng to dần khi ga cao.
• Dầu nóng nhanh, đồng hồ nhiệt dầu thủy lực lên cao sau một thời gian ngắn làm việc.
• Dầu trong thùng có bọt, màu đục hoặc sẫm hơn bình thường.

Những triệu chứng này có chung một nhóm nguyên nhân: bơm hút không đủ dầu, dầu không sạch, hoặc dầu đã xuống cấp. Cả ba đều liên quan trực tiếp tới hệ thống lọc.

Sơ đồ nhanh các lọc trong hệ thủy lực máy đào

Đi theo dòng dầu, máy đào thường có các vị trí lọc sau. Số lượng và kiểu lắp khác nhau tùy hãng (Komatsu, Hitachi, Kobelco, Doosan, CAT, JCB…), nên cần đối chiếu sổ tay của đúng model.

Lưới lọc hút có mắt lưới thô vì phải để dầu đi qua dễ dàng. Ví dụ, lưới lọc thủy lực Donaldson P172452 là loại lưới thép (wire mesh), ren 1 1/2 BSP. Lọc hồi thì lọc mịn hơn nhiều. Tham khảo thêm lưới lọc P176885 và các lõi lọc hồi trong danh mục Lọc.

Thứ tự kiểm tra khi máy đào yếu thủy lực

Trước khi mở bất kỳ nắp nào: hạ gầu chạm đất, tắt máy, xả áp thùng dầu theo hướng dẫn trong sổ tay. Đợi dầu nguội bớt rồi mới làm.

1. Mức dầu và tình trạng dầu. Đặt máy ở tư thế kiểm tra theo sổ tay (thường là co cần, gầu chạm đất), xem kính thăm dầu. Thiếu dầu thì bơm hút cả không khí. Dầu có bọt, đục như sữa là đã lẫn khí hoặc nước. Dầu đen, có mùi khét là đã quá nhiệt.
2. Lưới lọc hút. Tháo lưới, quan sát. Lưới bám cặn bùn, xơ giẻ hay mảnh gioăng là nguyên nhân rất hay gặp của tình trạng bơm thủy lực kêu và cần chậm. Có mạt kim loại sáng là dấu hiệu bên trong có chi tiết đang mòn, nên ghi lại để báo thợ.
3. Lọc hồi dầu thủy lực máy đào. Xem đồng hồ hoặc đèn báo nghẹt lọc (nếu máy có). Tháo lõi, kiểm tra giấy lọc có rách, biến dạng, gioăng có lắp đúng không. Lõi đã quá giờ thay thì thay mới, đừng cố dùng thêm.
4. Lọc thông hơi nắp thùng. Lọc thông hơi bị tắc có thể làm thùng bị hút chân không, khiến bơm hút khó hơn. Nếu lọc bị hở thì bụi và hơi ẩm vào thẳng dầu. Hạng mục này rẻ và nhanh, nhưng hay bị bỏ quên.
5. Sau đó mới đến bơm và van. Nếu bốn bước trên đều đạt mà máy vẫn yếu, nguyên nhân có thể nằm ở bơm mòn, van an toàn chính cài sai hoặc kẹt, hoặc phớt xi lanh bị lọt. Phần này cần đồng hồ đo áp và thợ có kinh nghiệm.

Tắc lưới lọc hút có làm hỏng bơm không?

Có, nếu để kéo dài. Lưới hút tắc làm đầu hút bơm thiếu dầu. Dầu bị tách bọt khí ngay trong bơm (xâm thực), tạo tiếng rít và làm rỗ bề mặt chi tiết. Đó là lý do lưới hút luôn phải để thô, cản dòng thấp. Khi nghe bơm thủy lực kêu khác thường, nên dừng máy kiểm tra ngay, đừng cố chạy cho hết ca.

Van bypass lọc thủy lực mở là gì và vì sao nguy hiểm

Phần lớn lõi lọc hồi có van bypass, nằm trong lõi hoặc trong đầu lọc. Khi lõi bị nghẹt, chênh áp qua lõi tăng tới ngưỡng thì van mở cho dầu đi vòng qua lõi. Nhờ vậy lõi không bị bục và đường hồi không bị nghẹn.

Ví dụ, theo thông số của nhà sản xuất, lõi lọc thủy lực Donaldson P171539 có van bypass mở ở chênh áp thấp khoảng 1,5 bar. Hiệu suất lọc của lõi này được thử theo ISO 16889.

Vấn đề là khi van bypass mở, dầu chưa lọc đi thẳng vào mạch. Máy vẫn chạy, người vận hành không thấy gì lạ, nhưng mạt kim loại và bụi cứ tuần hoàn qua bơm, van điều khiển và xi lanh. Hậu quả là mòn dần, kẹt con trượt van, máy yếu dần mà không rõ vì sao.

Bypass cũng có thể mở khi dầu còn đặc lúc mới khởi động. Vì vậy nên cho máy chạy không tải vài phút để dầu ấm rồi mới vào tải nặng. Gặp đèn báo nghẹt lọc, hãy thay lõi sớm, đừng chờ tới lịch.

Lọc hồi dầu thủy lực máy đào bao lâu thay một lần? Ảnh hưởng của búa phá đá

Chu kỳ thay lọc hồi, lưới hút, lọc thông hơi và dầu thủy lực được thực hiện theo khuyến cáo của nhà sản xuất cho từng model. Hãy tra mục bảo dưỡng định kỳ trong sổ tay vận hành của máy. Chính các hãng cũng nói rõ chu kỳ còn phụ thuộc điều kiện làm việc. Komatsu, chẳng hạn, khuyến cáo chu kỳ khác nhau tùy loại lọc đang dùng.

Riêng máy gắn búa phá đá thì phải rút ngắn chu kỳ. Búa tạo xung áp liên tục làm dầu nóng nhanh, xuống cấp sớm và đưa thêm mạt thép về đường hồi. Sổ tay của nhiều hãng, trong đó có Komatsu, có bảng chu kỳ riêng cho chế độ búa, ngắn hơn hẳn so với đào thông thường. Máy làm ở mỏ đá, phá bê tông nên theo đúng bảng này, đồng thời kiểm tra lọc hồi thường xuyên hơn.

Thay lọc thủy lực có cần thay luôn dầu không?

Không bắt buộc lần nào cũng thay. Chu kỳ thay lọc thường ngắn hơn chu kỳ thay dầu. Tuy nhiên, nên thay cả dầu thủy lực cùng lọc thủy lực trong các trường hợp sau:

• Đã tới giờ thay dầu theo sổ tay.
• Dầu đục, có nước, có bọt hoặc có mùi khét.
• Lưới hút hay lõi lọc hồi có nhiều mạt kim loại, hoặc vừa sửa bơm, xi lanh.
• Nghi ngờ van bypass đã mở trong thời gian dài.

Lưu ý khi châm dầu mới:

• Dùng đúng cấp độ nhớt trong sổ tay. Với khí hậu Việt Nam, nhiều máy đào dùng dầu thủy lực VG46, ví dụ Vipec AW 46 (ISO VG 46, đạt DIN 51524 Part 2). Một số máy làm việc rất nóng hoặc theo chỉ định riêng của hãng dùng Vipec AW 68.
• Không trộn lẫn các loại dầu khác gốc khi chưa rõ chúng có tương thích không.
• Can, phễu, miệng thùng phải sạch. Bụi lọt vào lúc châm dầu chính là thứ lọc hồi phải gánh sau đó.
• Châm xong thì xả gió bơm theo hướng dẫn của hãng, chạy không tải, vận hành nhẹ các cần để đẩy khí ra rồi kiểm tra lại mức dầu.

Xem thêm các dòng dầu thủy lực tại danh mục Dầu - Nhớt - Mỡ.

Khi nào phải gọi thợ kiểm tra áp suất bơm và van an toàn

Hãy gọi thợ có đồng hồ đo áp khi gặp một trong các tình huống sau:

• Đã thay lọc, dầu đúng mức và sạch mà cần vẫn chậm, gầu vẫn thiếu lực.
• Chỉ một chức năng bị yếu (ví dụ chỉ cần, hoặc chỉ quay toa). Lỗi lúc này có thể nằm ở van, xi lanh hay mô tơ của riêng nhánh đó.
• Lưới hút hoặc lõi lọc có nhiều mạt kim loại, bơm vẫn kêu sau khi đã thay lọc.
• Dầu vẫn nóng nhanh dù két làm mát sạch và quạt chạy tốt.

Áp suất bơm và van an toàn chính phải đo đúng quy trình, so sánh với số liệu trong tài liệu sửa chữa của hãng. Tuyệt đối không tự vặn van an toàn để "tăng lực". Làm vậy có thể quá tải bơm, đường ống và gây nguy hiểm cho người đứng gần.

Để phòng ngừa từ mùa mưa, anh em có thể xem thêm bài Bảo Dưỡng Máy Xúc, Máy Đào Mùa Mưa: Checklist Trước, Trong Và Sau Ca Làm. Nếu cần tra mã lọc thủy lực theo model máy, hãy gửi model hoặc mã lọc cũ cho Tam Hoàng Minh qua hotline 0973 910 532.